JGZ, portaal voor de jeugdgezondheidszorg > Actueel > Nieuws

prof Klasien Horstman Onlangs las ik in de NRC dat de directeur van de RIAGG Rijnmond weigert mee te doen met de meldcode huiselijk geweld en daardoor drie ton subsidie verliest. Of dit een verstandige actie is van de RIAGG Rijnmond kan ik niet helemaal overzien, maar ik bespeur bij mezelf dat deze daad als zodanig mijn vertrouwen in de jeugdketen meer goed heeft gedaan dan alle beleid van het Ministerie voor Jeugd en Gezin bij elkaar.

Ik heb persoonlijk niet veel reden om geen vertrouwen te hebben in de jeugdketen. Op het consultatiebureau en door de schoolarts altijd netjes geholpen. Maar de ongebreidelde signaleringen van risico’s in allerhande ICT systemen door steeds meer professionals in de jeugdketen neemt schrikbarende vormen aan. Deze technieken kosten handen vol geld, hebben tal van onvoorziene effecten en zijn een bedreiging voor de privacy. Wat nog het ergste is, ouders en kinderen hebben er niets over te zeggen.

Stoere praat en verlegenheid
De jaren van vrijheid, blijheid inzake de jeugd zijn duidelijk voorbij. Kinderen moeten zich fatsoenlijk gedragen en de bandbreedte van fatsoen wordt alsmaar kleiner. Ouders van kinderen die daar niet eenvoudig in passen worden steeds gemakkelijker gecriminaliseerd. Mijn puberzoon had met carnaval te veel gedronken, maar is dat een reden voor signalering? Dit is geen pleidooi voor alcoholgebruik onder jongeren, maar wel tegen de obsessieve en weinig relativerende toon als het gaat om de uitspattingen van de jeugd. Zelfs overgewicht bij kinderen wordt steeds vaker gezien in termen van kindermishandeling. Bij beleidmakers is de stoere praat niet van de lucht. Ondertussen zie ik bij veel professionals vooral verlegenheid. Het lef om op ouders af te stappen is niet zo groot – en dat is ook niet verwonderlijk want als het gaat om de melding van vage en arbitraire vermoedens. Hun primaire doel om mensen te helpen wordt gefrustreerd door risico-technieken die wel veel signaleren maar weinig helpen. Met geweldstragedies als excuus, worden alle ouders object van toezicht en controle.

Het belang van ouders
Waar hebben ouders nu het meeste belang bij? Niet bij dreigende taal. Niet bij obsessief risicobeheer: overgewicht, alcohol, blowen, niet ontbijten, te weinig slapen, te veel tv, te weinig vriendjes, te laat zindelijk, te vroeg lopen, te slim, te dom … het kan niet op. Niet bij totalitaire instituties. Niet bij onzekere, aarzelende, humorloze professionals. Waar hebben ze wel belang bij? Wordt het geen tijd om dat eens aan ouders te vragen? Als de jeugdketen een markt zou zijn in plaats van een monopolist, waar ik als zodanig geen voorstander van ben, zou ik als ouder mijn diensten halen bij organisaties zoals de RIAGG Rijnmond.

Klasien Horstman
Hoogleraar Filosofie van de Publieke Gezondheidszorg
Universiteit Maastricht

Lees verder
Eerder schreef Klasien Horstman over haar oratie in het JGZ-portaal: Dikke kinderen, uitgebluste werknemers en vreemde virussen

Commentaar
Opmerkingen? Vragen? Commentaar? Zet ze in onderstaand commentaarvak.

Gepubliceerd: 16-07-2010
Aantal keer bekeken: 2616

Reacties

Henk Funcke zegt:

Over het wel of niet melden van huiselijk geweld wil ik het nu niet hebben. Wel over de ICT-kant van mijn werk als jeugdarts. De ICT neemt inderdaad een steeds grotere plaats in in de hulpverlening en preventieve zorg. Ik weet niet meer welke gegevens straks met welke gegevens gekoppeld (kunnen) gaan worden. Binnenkort moet ik van de kinderen die ik zie gaan controleren of zij wel zijn die ze zeggen dat ze zijn. Hoe zo een vertrouwensrelatie? De regelgeving lijkt uit te gaan van wantrouwen. Hoe ver gaan we met registreren en signaleren? En hoe lang blijven al deze gegevens beschikbaar en voor wie zijn ze inzichtelijk? Welke systemen worden, om welke reden dan ook, met elkaar verbonden?
Kortom: ik heb grote zorgen over de ontwikkelingen. En een standpunt daarover vanuit bijvoorbeeld een RIAGG is heel goed om een discussie over deze onderwerpen los te maken.

2-8-2010 11:02:35

Wim van der Goot zegt:

Ik sprak dit weekend mijn kinderen, ouders van een opgroeiend tweetal jongens van 2 en 4 jaar. Ik vroeg hen naar hun ervaringen met de bezoeken aan het CJG of Ouder- en kindcentra zoals ze in Amsterdam heten. Mijn kinderen zijn heel redelijk, maar ze barstten los 'dat is 'je reinste inquisitie'. Met vragenlijsten waar de kindermishandeling vanaf druipt en met plaatjes die volstrekt verouderd zijn, proberen ze er achter te komen of je binnen de criteria van kindermishandeling valt. Wat ons betreft gaan we er niet meer heen. De meeste hoogopgeleiden gaan erheen om de gratis inentingen te halen, maar willen niet over hun kinderen praten. Ik schrok ervan dat de signaleringsfunctie zo wordt ingevuld en deze uitwerking heeft.
En dan hebben we de nog niet eens de eerste resultaten van de landelijke verwijsindex gezien. Daar moesten we voorlopig maar geen conclusie aan verbinden, al zullen de media dat wel doen.

2-8-2010 9:44:46

marieke zegt:

Praat meer mét ouders, monder óver ouders. Elke ouder wil ht beste voor zijn kind, niet elke ouder heeft een 'good enough' voorbeeld gehad. Met deze insteek + met soms intensieve begeleiding kunnen we zowel ouders als kinderen recht doen en met respect helpen. Mijn ervaring is dat hoe meer er over ouders wordt gepraat, hoe beroerder een gezin er aantoe is. Dus: geen gesprek zonder (medeweten van) ouders.

1-8-2010 19:41:20

Jan CM Willems zegt:

VERVOLG - We weten wat een baby nodig heeft en we weten hoe we aanstaande ouders moeten toerusten. Lukt dat niet, dan kunnen prenatale kinderbescherming en adoptie uitkomst bieden. Westman noemt ons systeem “babydiscriminatie” en acht dit net zo kwaadaardig als racisme en net zo alomtegenwoordig als seksisme. Babydiscriminatie is een kind geboren laten worden zonder competente opvoeders aan de wieg. Zonder kans op veilige hechting. Een kind in de wieg leggen voor criminaliteit en/of uitkeringsafhankelijkheid. De rechten van het kind verplichten ons aan deze babydiscriminatie een einde te maken. In plaats van schijngevechten uit te voeren, zoals Horstman en Lamé.

1-8-2010 10:17:05

Jan CM Willems zegt:

Kern van de misvatting (en misstap) van Lamé (directeur Riagg Rijnmond) is diens opvatting dat huiselijk geweld en kindermishandeling een vast onderdeel van het leven zijn. Het tegendeel is waar, want het gaat hier niet om natuurrampen maar om door mensen veroorzaakte problemen. Incompetent ouderschap is directe oorzaak van kindermishandeling en, in de volgende generatie, van huiselijk geweld. En aan incompetent ouderschap is heel wat te doen. Sinds 2007 worden gemeenten geacht zwangeren te screenen op de meest ernstige risico’s voor kindermishandeling. Huiselijk geweld is zo’n risico. De Raad van Europa heeft resoluties uitgevaardigd om alle ouders te informeren en te ondersteunen ter zake van “positief opvoeden” en in het onderwijs hiermee te beginnen door middel van kinderrechteneducatie. In de VS wordt bepleit uit te gaan van het recht van elke baby op competente opvoeders. Daartoe worden aanstaande ouders die niet aan een minimale standaard voldoen, uitgenodigd mee te werken aan tijdelijke of blijvende adoptie in de familiekring of daarbuiten. Als dat niet lukt, dient de rechter prenataal regeling van adoptie te gelasten. Voorzitter van de groep deskundigen die hiervoor pleit, is de Amerikaanse psychiater Jack Westman. Volgens hem levert elk kind dat competent wordt opgevoed, de maatschappij een miljoen euro op. Elk kind dat door incompetente ouders wordt opgevoed, kost de maatschappij twee miljoen. In Nederland belopen de directe en indirecte kosten van alleen al kindermishandeling één tot enkele miljarden per jaar. Door pas in te grijpen nadat een kind beschadigd is, verstoppen wij jeugdzorg en hulpverlening. Om van psychiatrie en gevangeniswezen nog maar te zwijgen. De misvatting van Lamé en de reactie van Horstman versterken alleen maar de collectieve onmacht waarin we elkaar gevangen houden. Het systeem van afwachten tot een kind beschadigd is, is echter niet meer van deze tijd. We weten wat een baby nodig heeft en we weten hoe we aanstaande ouders moeten

1-8-2010 10:15:12

Rianne Reijs zegt:

De stem van ouders wordt te weinig gehoord door zij die beleid maken in het publieke domein. In zoverre ben ik het met Klasien Horstman eens. Ook met haar stelling (Volkskrant, 10 juli 2010) dat dit een flink deel van het niet optimaal functioneren van vele preventieve methoden zal verklaren.
Maar bovenstaand stuk vind ik zinloos tendentieus met woorden als "ongebreideld", "allerhande ICT-systemen", en "arbitraire vermoedens".
Bovendien slaat het de plank net mis met de vraag waar ouders belang bij hebben. Waar hebben kinderen belang bij? Onterecht wordt er vanuit gegaan dat deze twee belangen altijd gelijk zijn.
Jeugdgezondheidszorg heeft ouders nodig om haar doelgroep (de jeugd) te bereiken. Om vage of minder vage vermoedens te melden in welk systeem dan ook, moet de professional het gesprek met de ouder aan. En daarbij zou de professional zeker baat hebben bij een breder beleid dan melden (=zorgen delen met nog onbekende collega's die later met het kind te maken kunnen krijgen) of noteren in het dossier alleen. Gelukkig is het dan ook, los van subsidierechten of convenanten, de professional die beslist of hij meldt. Een code is niet meer of minder dan een richtlijn, waar overwogen van afgeweken kan worden. Het dwingt tot overweging, iets wat de minder tot reflectie geneigde collega's (wederom Horstman, Volkskrant, 10 juli 2010) goed kunnen gebruiken. Dit alles om het kind te dienen, niet per se de ouder. En het liefste allebei.

18-7-2010 23:55:44

Kaspar Mengelberg zegt:

Het was buitengewoon verstandig van de Riagg-directeur, de heer Jos Lamé, om zijn medewerking aan de meldcode huiselijk geweld te onthouden. Deze code zal er toe leiden dat de actief bij dit geweld betrokkenen noodzakelijke hulpverlening zullen mijden en hun slachtoffers van hulpverlening zullen (doen) afhouden.

Zie http://www.beleidsgetraumatiseerden.nl/Home/tabid/180/ctl/Details/mid/656/ArticleID/503/Src/Org/Default.aspx

17-7-2010 1:02:07

Ids Walda zegt:

U slaat de spijker op de kop. Het kan zo eenvoudig met respect. Geen hoogdraverigheid. Gewoon de ouders erbij betrekken.

17-7-2010 0:43:05

Uw commentaar

Naam:
E-mail:	(niet zichtbaar)
Commentaar: Geef commentaar

Terug