De jeugdverpleegkundige steunt ouders en jongeren bij het opgroeien, opvoeden, de ontwikkeling en de gezondheid van kinderen en signaleert vroegtijdig zorgen, problemen en afwijkingen in de zelfredzaamheid van het gezin op dit gebied. De jeugdverpleegkundige analyseert problemen en biedt zelf direct hulp. Jeugdverpleegkundigen geven gezondheidsvoorlichting en opvoedingsondersteuning aan de gehele bevolking, advies aan risicogroepen en begeleiding aan gezinnen met beginnende problemen. De opvoedingsondersteuning van jeugdverpleegkundigen is gericht op het versterken van het zelfvertrouwen en aanleren van de basisvaardigheden van opvoeden: steunen, sturen en stimuleren en als ouders goed voor jezelf zorgen. De jeugdverpleegkundige is een laagdrempelige vraagbaak voor ouders en jeugdigen. Ze voorkomt escalatie door naast ouders en kinderen te gaan staan, gezinnen actief op te zoeken en problemen aan te pakken. Kortom een verbindingsofficier voor ouders en kinderen tussen disciplines of sectoren. Dat betekent dat de jeugdverpleegkundige ook een goedgevulde rugzak mee wil dragen, van waaruit ze ook in lastige situaties professioneel kan handelen en het vertrouwen van ouders weet te wekken en te behouden. Zo kunnen we voorkomen dat ouders hun opvoedingsvragen niet op het consultatiebureau willen vertellen, omdat er anders misschien een rood vlaggetje omhoog gaat.
Twee stiefkindjes
Opvoedingsondersteuning en gezondheidsvoorlichting; twee stiefkindjes in de JGZ. Ze komen alsmaar niet in het uniforme deel van het basistakenpakket JGZ. Van voorlichting over wiegendood, “roken niet waar de kleine bij is nu rookvrij opgroeien” en de veiligheidskaarten is aangetoond dat ze bewezen effectief zijn. Je zou dus verwachten dat die dan ook opgenomen worden in het uniforme deel, maar nee, dat zijn ze niet. Ook met opvoedingsondersteuning gebeurt dat niet. Triple P is in Australië bewezen effectief, het programma is ingevoerd in heel veel omringende landen, onder andere in Engeland, België en Duitsland. Maar hier niet. Het programma VoorZorg boekt geweldige resultaten in de Verenigde Staten, Stevig Ouderschap is in Leiden onderzocht en effectief bevonden, maar invoeren? De landelijke overheid doet dat niet, die vindt dat de sector dat zelf moet doen met de systematiek van richtlijnen. Dus die richtlijn opvoedingsondersteuning moet er nu toch eindelijk eens snel komen.
Pakket
Mijn droom is dat de jeugdverpleegkundige binnenkort een heel pakket van opvoedprogramma’s en interventies in haar rugzakje heeft:
- Huisbezoeken bij alle kinderen van 18 maanden en op vraag van ouders. We willen daarvoor een goede theoretische onderbouwing en een adequate beschrijving van de aanpak van onze huisbezoeken.
- In heel Nederland Triple P als basis voor de anticiperende voorlichting over de ontwikkelingsfases en opvoedingsondersteuning voor de ouders van alle kinderen. We willen werken met niveau 2 en 3 en ook met vier.
- Stevig Ouderschap in heel Nederland om alle ouders die een extra steuntje nodig hebben dat te kunnen geven, zodat ze stevig in hun ouderschap komen te zitten.
- SamenStarten in heel Nederland, zodat de bejegening en samenwerking over en weer goed is.
- VoorZorg in heel Nederland, zodat tienermoeders zonder steunend netwerk onze hulp kunnen krijgen, waardoor ze zelf beter in hun vel komen te zitten en daarmee dan ook beter voor hun kindje kunnen zorgen.
- Video Interactie Begeleiding in heel Nederland voor de extra steun aan gezinnen die het moeilijk hebben.
- Thuisbegeleiding in heel Nederland in kunnen zetten voor gezinnen die de grip op het dagelijks leven kwijt zijn, om hun dagritme te herstructureren.
- Baby Extra in heel Nederland om kinderen van ouders met psychi(atri)sche klachten te helpen zich veilig te hechten.
- Bemoeizorg in die situaties, waarin bekend is, dat de ontwikkeling bedreigd wordt, zodat ouders gemotiveerd zijn om weer gebruik te maken van de jeugdgezondheidszorg.
Naast aandacht voor interventies zou ik graag ook aandacht willen hebben voor de manier waarop we ingaan op vragen en opmerkingen van ouders, lastige items bespreekbaar maken en advies geven: communicatie en bejegening gebaseerd op respect en vertrouwen. Dan hebben wij meer plezier in het werk en zijn ouders en kinderen in Nederland een stuk beter af.
Inge Parlevliet