Jeugdartsen leveren een onmisbare bijdrage aan de JGZ. Jeugdartsen spelen – in nauwe samenwerking met jeugdverpleegkundigen, doktersassistenten, maatschappelijk werkers en anderen -in de Centra voor Jeugd en gezin - een belangrijke rol bij het analyseren van problemen van kinderen en gezinnen. Gerichte verwijzing naar de juiste hulpverleners in de gezondheidszorg, de Jeugdzorg, de  licht verstandelijk gehandicapten zorg en andere vormen van zorg, is hier onlosmakelijk mee verbonden.

Signaleren goed geregeld
Signaleren van (beginnende) problemen is, in tegenstelling tot wat de auteur stelt, volgens de AJN in de JGZ redelijk goed geregeld. Natuurlijk gaan er zaken fout, maar het hoge bereik vooral in de eerste levensjaren maakt dat bijna alle kinderen en gezinnen in beeld zijn en – buiten beeld - problemen veelal snel gesignaleerd en opgelost worden. In de loop der jaren neemt het contact met de JGZ echter af en verandert de problematiek van kinderen en gezinnen. Hier is wat betreft het signaleren van problemen nog winst te halen. Kinderen komen op vele plekken en verbetering van de samenwerking tussen de JGZ, scholen en bijvoorbeeld sportclubs, welzijnswerk en buurtwerk is hier van groot belang.

Méér dan signaleren
Het signaleren van problemen is echter niet het allermoeilijkste dat jeugdartsen en jeugdverpleegkundigen dagelijks doen. Met signaleren alleen ben je er niet. Hoe motiveer je  jongeren en hun ouders actie te ondernemen vóór gedragsproblemen uit de hand lopen? Hoe overtuig je andere hulpverleners dat even afwachten niet meer de beste optie is bij dit iets te dikke en zeer verlegen kind? Waar vind je de juiste zorg en begeleiding voor een gezin met hun autistische kind, zonder ellenlange wachtlijsten of intakeprocedures? En hoe doe je dat alles zonder dat je er de tijd voor hebt?

JGZ in "witte jassen"?
Steven de Waal heeft tijdens zijn reis door de jeugdgezondheidszorg “witte jassen” gelokaliseerd. Dat is een knap staaltje werk. Managers in de JGZ dragen voor zover ons bekend geen witte jassen. En al heeft hij niet met hen gesproken;  de jeugdartsen en jeugdverpleegkundigen hebben hun witte jas en uniform al lang geleden uitgetrokken. Aandacht voor opvoeding, leefomgeving en leefstijl hebben al decennialang grote prioriteit in de JGZ. Wel wordt door jeugdarts en jeugdverpleegkundige altijd aandacht besteed aan de relatie tussen medische, sociale en psychische problemen. Sociale en psychische problemen maken ouders en kinderen ziek en zieke ouders en kinderen hebben veel sociale en psychische problemen. Medische bemoeienis is een goede ingang om andere, achterliggende problematiek te zien en op een veilige manier aan te kaarten zoals Steven de Waal terecht ook opmerkt in zijn reisverslag.

Nieuwe ontwikkelingen goed bekijken
Met Steven de Waal ziet de AJN de noodzaak tot de juiste balans tussen zorg voor alle kinderen en zorg voor kinderen in risicosituaties. De AJN pleit voor beleid op basis van wetenschappelijk onderzoek en goede kosten-batenanalyses. Op die basis kan zij nieuwe ontwikkelingen van harte ondersteunen. Gelukkig wordt hier de laatste jaren -o.a. in de academische werkplaatsen en door ZONMW- in toenemende mate aandacht aan besteed. Het zou prachtig zijn als de mogelijkheden van de jeugdgezondheidszorg als sociale brandweer voor de jeugd, zoals Steven de Waal oppert, op korte termijn worden onderzocht.

Stevige wandelschoenen
Tot slot: het lijkt ons een goed idee als Steven de Waal na zijn globale rondreis en kennismaking met de managers van JGZ-land ook contact zou krijgen met de locale bevolking: de jeugdartsen en jeugdverpleegkundigen die met hun beide voeten op de grond -en af en toe in de modder- de basis vormen van de jeugdgezondheidszorg. Misschien kan hij zelfs kennismaken met de ouders, kinderen en jongeren waar het allemaal om draait. Het zou een mooie aanvulling zijn op de eerste reis. De AJN nodigt de auteur hiertoe dan ook van harte uit. Stevige wandelschoenen zijn aanbevolen.

Namens de AJN
Henrique Sachse, Elise Buiting, Lucy Arntzenius en Nathalie Leeuwenburgh